نحوه شکایت از کلاهبرداری پیج‌های اینستاگرامی و سایت‌های فاقد اینماد
راهنمای کامل شکایت از پیج‌های اینستاگرامی و سایت‌های فاقد اینماد؛ مدارک لازم، پلیس فتا، دادسرا و راه‌های توقیف وجه.
اگر از یک پیج اینستاگرامی یا سایت فاقد اینماد خرید کرده‌اید و کالا تحویل نشده، کالای جعلی ارسال شده یا فروشنده پس از دریافت وجه پاسخ‌گو نیست، سریعاً مدارک پرداخت و مکالمات را保存 و به پلیس فتا یا دادسرای جرایم رایانه‌ای مراجعه کنید. ثبت شکایت، شناسایی صاحب حساب و مطالبه وجه امکان‌پذیر است؛ اما نداشتن اینماد به‌تنهایی جرم نیست و باید رفتار متقلبانه اثبات شود.
۱. مبنای قانونی و شرایط تحقق کلاهبرداری اینترنتی
۱-۱. آیا نداشتن اینماد به‌تنهایی جرم است؟
اینماد یا نماد اعتماد الکترونیکی، مجوز یا نشانه‌ای برای شناسایی و ارزیابی کسب‌وکارهای اینترنتی است؛ اما نداشتن آن به‌تنهایی به معنی کلاهبرداری نیست. ممکن است فردی بدون اینماد فعالیت کند و معامله را به‌درستی انجام دهد. در مقابل، دریافت وجه با هویت جعلی، تبلیغ کالای غیرواقعی، ایجاد درگاه یا صفحه جعلی و امتناع از تحویل کالا می‌تواند قرینه‌ای از رفتار مجرمانه باشد.
برای تحقق کلاهبرداری، معمولاً باید وجود مانور متقلبانه، فریب بزه‌دیده، پرداخت مال و ورود ضرر مالی اثبات شود. در پرونده‌های آنلاین، عنوان اتهامی می‌تواند با توجه به روش ارتکاب، کلاهبرداری سنتی یا کلاهبرداری رایانه‌ای باشد.
۱-۲. عناوین مجرمانه قابل طرح
بر اساس شرایط پرونده، عناوین زیر ممکن است مطرح شود:
- کلاهبرداری موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری؛
- کلاهبرداری رایانه‌ای موضوع ماده سیزده قانون جرایم رایانه‌ای؛
- جعل یا استفاده از سند مجعول، در صورت ارائه رسید یا مجوز جعلی؛
- دسترسی غیرمجاز یا سرقت داده، در پرونده‌های مرتبط با هک و فیشینگ؛
- خیانت در امانت، در مواردی که وجه برای مصرف یا اقدام مشخصی سپرده شده باشد.
تشخیص عنوان دقیق اتهام با مرجع قضایی و بر اساس ادله موجود انجام می‌شود. شاکی نباید صرفاً بر عنوان کلاهبرداری اصرار کند؛ بلکه باید شرح دقیق واقعه، روش فریب و نتیجه مالی آن را توضیح دهد.
۱-۳. تفاوت اختلاف قراردادی با کلاهبرداری
اگر فروشنده کالا را ارسال کرده اما کالا معیوب، ناقص یا متفاوت با سفارش بوده است، ممکن است موضوع ابتدا یک اختلاف قراردادی یا مطالبه خسارت باشد. ولی اگر از ابتدا قصد تحویل کالا وجود نداشته، هویت یا نشانی جعلی ارائه شده، چندین نفر با روش مشابه فریب خورده‌اند یا صفحه پس از دریافت وجه ناپدید شده است، احتمال کیفری بودن موضوع افزایش می‌یابد.
۲. مراحل شکایت از پیج اینستاگرامی یا سایت فاقد اینماد
۲-۱. حفظ فوری ادله الکترونیکی
پیش از مسدود شدن صفحه یا حذف پیام‌ها، مدارک زیر را تهیه و نگهداری کنید:
- تصویر و فیلم از صفحه اینستاگرام، نام کاربری، نشانی صفحه و اطلاعات تماس؛
- تصویر تبلیغات، قیمت کالا، شرایط فروش و وعده‌های فروشنده؛
- متن کامل مکالمات، پیام‌های دایرکت، پیامک‌ها و فایل‌های صوتی؛
- رسید کارت‌به‌کارت، شناسه واریز، شماره پیگیری و اطلاعات حساب مقصد؛
- نشانی سایت، دامنه، صفحه پرداخت و شماره درگاه؛
- فاکتور، شماره سفارش، بارکد مرسوله و هرگونه پاسخ یا امتناع فروشنده؛
- مشخصات شاهدان یا خریداران دیگری که به روش مشابه زیان دیده‌اند.
اسکرین‌شات به‌تنهایی ممکن است برای اثبات همه موضوع کافی نباشد. بهتر است اصل فایل‌ها، لینک‌ها و دستگاهی که اطلاعات در آن وجود دارد حفظ شود تا امکان بررسی فنی و استنادپذیری بیشتر باشد.
۲-۲. تماس با بانک و درخواست پیگیری وجه
اگر پرداخت به‌تازگی انجام شده است، بلافاصله با بانک مبدأ تماس بگیرید و موضوع را به‌عنوان تراکنش مشکوک یا برداشت ناشی از فریب اعلام کنید. بانک معمولاً بدون دستور قضایی اختیار استرداد قطعی وجه را ندارد، اما ثبت گزارش فوری می‌تواند در پیگیری تراکنش و جلوگیری از انتقال‌های بعدی مؤثر باشد.
در پرداخت با کارت بانکی، شماره کارت مبدأ، شماره کارت مقصد، تاریخ و ساعت تراکنش و شماره پیگیری را آماده کنید. در صورت پرداخت از طریق درگاه، اطلاعات پذیرنده و شماره مرجع تراکنش اهمیت ویژه دارد.
۲-۳. ثبت گزارش در پلیس فتا
گزارش اولیه را می‌توان از طریق درگاه رسمی پلیس فتا یا مراجعه به نزدیک‌ترین مرکز پلیس فتا ثبت کرد. در گزارش باید موضوع ب